Οι Τουρκοκύπριοι στις
κάλπες για το μέλλον τους
του Κυριάκου Πιερίδη
Ώρα κρίσιμων αποφάσεων για
την τουρκοκυπριακή κοινότητα, η οποία εκλέγει -σε δύο γύρους καθώς κανείς
υποψήφιος δεν έχει μεγάλο προβάδισμα- ηγέτη και εκπρόσωπο στις διαπραγματεύσεις.
Οι δύο βασικές δυνάμεις είναι οι υποστηρικτές της επανένωσης, με προεξάρχοντα
τον Μουσταφά Ακιντζί, και οι οπαδοί της διχοτόμησης και ενσωμάτωσης με την
Τουρκία, με εκφραστή τον Ερσίν Τατάρ.
Στις 26 Απριλίου - 3 Μαίου θα
διεξαχθούν στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου κρίσιμες εκλογές ανάμεσα στην
τουρκοκυπριακή κοινότητα για την ανάδειξη του ηγέτη της και διαπραγματευτή στις
συνομιλίες υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Η έκβαση αυτής της εκλογικής μάχης είναι
καθοριστική για τη μοίρα ολόκληρης της Κύπρου, όχι μόνο των Τουρκοκυπρίων.
Τα πρόσωπα-πρωταγωνιστές και
τα στοιχεία που συνθέτουν το εκλογικό τοπίο το αποδεικνύουν: θα αναμετρηθούν
μέσα σε έντονα διπολικό κλίμα οι δυνάμεις των Τουρκοκυπρίων που επιθυμούν την
επανένωση, με κορυφαίο τον Μουσταφά Ακιντζί, και απέναντί τους θα σταθούν οι
δυνάμεις που προκρίνουν τη διχοτόμηση και την ντε φάκτο ενσωμάτωση με την
Τουρκία, με κύριο εκφραστή τους τον Ερσίν Τατάρ.
Οι εκλογές θα διεξαχθούν σε
δύο γύρους γιατί κανένας από τους τουλάχιστον τέσσερις υποψηφίους δεν
συγκεντρώνει υποστήριξη πάνω από 50% στον α’ γύρο. Αυτοί είναι για την
προοδευτική πλευρά ο νυν Τουρκοκύπριος ηγέτης, σοσιαλδημοκράτης Μουσταφά
Ακιντζί και ο Τουφάν Ερχιουρμάν, ηγέτης του αριστερού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος
(CTP), και για το εθνικιστικό μπλοκ ο Ερσίν Τατάρ, ηγέτης του ιστορικού
εθνικιστικού Κόμματος Εθνικής Ενότητας (UBP), «πρωθυπουργός», και ο δεξιός Κουντρέτ
Οζερσάι, του Κόμματος του Λαού (HP), «υπουργός Εξωτερικών». Υποψήφιοι στον α’
γύρο με μικρότερη επιρροή είναι δυνατόν να υπάρξουν, όπως ο υιός του Ραούφ
Ντενκτάς και το ακροδεξιό Κόμμα της Αναγέννησης των Τούρκων εποίκων, που
κατευθύνεται από την Τουρκία.
Η σκιά της Άγκυρας
Καθώς
απομένουν λιγότερες από 100 ημέρες, το πολιτικό προσωπικό της τουρκοκυπριακής
κοινότητας που θα αναμετρηθεί στην κάλπη παρουσιάζει την εξής ιδιοτυπία: ο
Μουσταφά Ακιντζί παραμένει η πιο ισχυρή και διεισδυτική ανάμεσα στους
Τουρκοκύπριους προσωπικότητα, παρά το γεγονός ότι υποστηρίζεται μόνο από ένα
μικρό κόμμα, το σοσιαλδημοκρατικό TKP. Αντιστρόφως, ο κύριος μονομάχος απέναντί
του, Ερσίν Τατάρ, ενώ διαθέτει ισχυρή κομματική βάση (UBP), άνω του 30%, δεν
έχει απήχηση στην ευρύτερη τουρκοκυπριακή κοινωνία.
Ο Ακιντζί όμως, από το Κρανς
Μοντανά (Ιούλιος 2017) και μετά, με έργα και λόγια βρίσκεται κάτω από τη συνεχή
πίεση της Τουρκίας, που θέλει να παραμεριστεί από την ηγεσία της Κοινότητας. Οι
λόγοι είναι προφανείς. Ο Μ. Ακιντζί επανειλημμένα συγκρούστηκε με τον ΥΠΕΞ της
Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου, απορρίπτοντας την απαίτησή του να ανοίξει τη
διαπραγμάτευση σε άλλες μορφές επίλυσης με χαρακτήρα διχοτόμησης: δύο κράτη,
συνομοσπονδία ή «ταϊβανοποίηση».
Οι σχέσεις του Μ. Ακιντζί
έχουν διαταραχθεί και με τον ίδιο τον Ταγίπ Ερντογάν, παρά το γεγονός ότι δεν
έφτασαν σε πλήρη ρήξη. Η τουρκική προεδρία τον εκλαμβάνει ως πολύ… κοσμικό,
αλλά και αυτόνομο στις θέσεις που εκφράζει εξ ονόματος των Τουρκοκυπρίων.
Η δημόσια αποδοκιμασία που
έκανε ο Ακιντζί στη στρατιωτική επέμβαση της Τουρκίας στη Συρία, η αμφισβήτηση
του προσώπου του πολέμου, ακόμα και κατά την εισβολή του 1974 στην Κύπρο, και
γενικά η προοδευτική προσωπικότητά του δεν ταιριάζουν στον Ερντογάν και το
σημερινό AKP. Τα χαρακτηριστικά του Μ. Ακιντζί ταιριάζουν όμως σε ένα ισχυρό
ρεύμα Τουρκοκυπρίων που είναι δυνατόν να αποδειχθεί ξανά πλειοψηφικό, όπως το
2015, όταν ο Τουρκοκύπριος ηγέτης εξασφάλισε στον β’ γύρο το 60% των ψήφων,
ανατρέποντας το εθνικιστικό μπλοκ και τον ηγέτη του, Ντερβίς Ερογλου.
Η ισχυρή προσωπικότητα
Ακιντζί και η απήχησή του στην τουρκοκυπριακή κοινότητα αποτελούν διαρκή
πονοκέφαλο για την Άγκυρα. Οι Ερντογάν – Τσαβούσοβλου θα ήθελαν να ηττηθεί
εκλογικά και να παραμεριστεί, πιέζοντας στο έπακρο τους συσχετισμούς ανάμεσα
στο προοδευτικό και το εθνικιστικό μπλοκ των Τουρκοκυπρίων και καθοδηγώντας όσο
μπορούν την ψήφο των Τούρκων εποίκων.
Το εγχείρημα αυτό δεν είναι
καθόλου εύκολο. Την τελευταία εβδομάδα, ο Ερντογάν κατέβαλε μια ύστατη
προσπάθεια να συμφιλιώσει τους δύο ηγέτες του εθνικιστικού μπλοκ, Τατάρ και
Οζερσάι. Τους προσκάλεσε στην Τουρκία για να πείσει τον έναν εκ των δύο να
αποσυρθεί και να προσφέρει στήριξη στον άλλον από τον α’ γύρο. Θα δοκιμάσουν
την τύχη τους πρώτα στον α’ γύρο. Στο σύνθετο εκλογικό παζλ των Τουρκοκυπρίων,
ο αριστερός Ερχιουρμάν θα δοκιμάσει επίσης την τύχη του, αλλά αυτή τη στιγμή
εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του Μ. Ακιντζί και μάλλον θα τον στηρίξει
στον β’ γύρο.
Όλα μοιάζουν με πραγματική
«μάχη των μαχών» ανάμεσα στις δύο σχολές: την ελπίδα για επανένωση και αυθύπαρκτη
σύγχρονη υπόσταση των Τουρκοκυπρίων ή τη διχοτόμηση και την αφομοίωση με την
Τουρκία. Σε αυτό το δίλημμα βρίσκεται σήμερα ο κάθε Τουρκοκύπριος ψηφοφόρος, σε
μια περίοδο όμως που οι ελπίδες για ομοσπονδιακή επίλυση κρέμονται κυριολεκτικά
από μια κλωστή.
Η Άγκυρα έχει περιορίσει στο
ελάχιστο την επαφή με τον Μ. Ακιντζί και θέλει να βρει τρόπους να στηρίξει τον
Τατάρ. Οι τρεις μήνες που ακολουθούν εκτιμάται ότι θα είναι εξαιρετικά
τεταμένοι γιατί η Τουρκία θα επιχειρήσει να καταστήσει πιο φανερές τις προτιμήσεις
της και να εκφράσει πιο ανοιχτά τη δυσφορία της έναντι του Ακιντζί. Είναι
επίσης βέβαιο ότι οι εντάσεις στις θάλασσες και ο τρόπος που χειρίζεται η
ελληνοκυπριακή πλευρά τα γεγονότα μπορεί να επηρεάσουν τους Τουρκοκύπριους
ψηφοφόρους.
Η Τουρκία έχει ήδη κινηθεί
για να ελέγξει τα τουρκοκυπριακά ΜΜΕ, εξοβελίζοντας μετριοπαθείς
δημοσιογράφους. Τούρκοι υπουργοί μοιράζουν επίσης τα χρήματα που συνεισφέρει η Άγκυρα
στον προϋπολογισμό των κατεχομένων, με εκδηλώσεις και ανακοινώσεις, ως να είναι
«δώρα» προς τους Τατάρ – Οζερσάι που ελέγχουν την τουρκοκυπριακή «κυβέρνηση».
Τούρκοι αξιωματούχοι στρέφονται σε ιδιαίτερες ομάδες για να ασκήσουν επιρροή,
όπως οι έποικοι και το Κόμμα τους, που εκτιμάται ότι συγκεντρώνει το 5% των
ψήφων.
Μ. Ακιντζί: συνεπής και χαρισματικός
Ο Μ.
Ακιντζί πολιτεύεται σταθερά και με τόλμη στη γραμμή της ομοσπονδιακής
επανένωσης, ακόμα και στο γκρίζο περιβάλλον «άλλων λύσεων», στο οποίο δεν ήταν
αμέτοχος ο Ελληνοκύπριος συνομιλητής του, Ν. Αναστασιάδης. Την ίδια στιγμή
όμως, διαφωνεί με τις ενέργειες Αναστασιάδη στο φυσικό αέριο και προειδοποιεί
την ελληνοκυπριακή ηγεσία για το κόστος της δημιουργίας αξόνων στην ανατολική
Μεσόγειο.
Ζητεί συνεργασία «win win»
με την Τουρκία και κατάληξη των διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό σε ορατό χρόνο, προτού
εκτιναχθούν όλα στον αέρα. Το τίμημα της διαιώνισης του προβλήματος,
προειδοποιεί, θα το καταβάλουν όλοι οι Κύπριοι μέσα σε ένα περιβάλλον αστάθειας
και κινδύνων.
Ο Ακιντζί απευθύνεται με
τόλμη στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, υπογραμμίζοντας την υπόστασή της ως
προοδευτικής κοινότητας με διακριτή κοσμική ταυτότητα. Υποστηρίζει ότι η μόνη
οδός για να βρουν μια θέση στον σύγχρονο κόσμο και συμμετοχή στην Ε.Ε. είναι η
εμμονή στη γραμμή της επίλυσης. Το μήνυμά του είναι: ισότιμη σχέση, όχι
υποταγή! Ομοσπονδία και πολιτική ισότητα με τους Ελληνοκύπριους, αλλά και υγιής
ισότιμη σχέση με την Τουρκία, όχι αφομοίωση, όχι ισλαμοποίηση.
Με την τριμερή συνάντηση στο
Βερολίνο τον περασμένο Νοέμβριο, ο Μ. Ακιντζί στην ουσία έλαβε τη στήριξη και
του ΟΗΕ για να δώσει τον εκλογικό του αγώνα. Ο Αντόνιο Γκουτέρες πίεσε τον Ν.
Αναστασιάδη να συμφωνήσει σε μια καθορισμένη διαδικασία διαπραγματεύσεων χωρίς
ατέρμονες συζητήσεις. Αν η ελπίδα αυτή θα παραμείνει, όμως, ζωντανή, θα φανεί
από την κάλπη των Τουρκοκυπρίων.
Κιζίλγιουρεκ: Αυξάνονται οι πολιτογραφήσεις Τούρκων εποίκων – Αλλοιώνεται η πολιτική βούληση των Τ/Κ
_____________________________________________________________________________________
